Feiten
De centrale ondernemingsraad van Unilever verzet zich tegen vier crisismaatregelen: een wijziging van de regeling voor ADV-dagen, een vacaturestop, bevriezen van salarissen en een wijziging van het systeem van variabele beloning. De COR vindt al deze regelingen instemmingsplichtig.
Kantonrechter
De Hoge Raad heeft in het jaar 2000 reeds bepaald dat een bijzondere verlofregeling, die erop neerkomt dat het aantal vakantiedagen wordt verminderd, beschouwd moet worden als een wijziging van primaire arbeidsvoorwaarden. De kantonrechter is van mening dat er géén verschil zit tussen vakantiedagen, ADV dagen en leeftijdsafhankelijke dagen. Het afschaffen van deze verlofdagen is een wijziging van primaire arbeidsvoorwaarden en daar gaat de COR niet over. Het besluit om geen nieuwe werknemers aan te nemen, valt niet onder het aanstellingsbeleid en is dus niet instemmingsplichtig. Het bevriezen van salarissen betekent volgens de rechter geen verandering van het beloningssysteem in de zin van art. 27 lid 1 sub c WOR. Het gaat enkel over de hoogte van de beloning en die is niet instemmingsplichtig.
De kantonrechter vindt ook het wijzigen van de criteria voor toekenning van een variabele bonus en het tijdstip van uitbetaling niet instemmingsplichtig. Het systeem wordt hiermee als zodanig niet gewijzigd, waardoor van instemmingsplicht géén sprake is.
Commentaar
Aangezien bevriezing van beloningen betrekking heeft op het loon van de individuele werknemer (een primaire arbeidsvoorwaarde) heeft de OR hierover geen instemmingsrecht. Het besluit om de ADV- en leeftijdsafhankelijke dagen te wijzigen heeft ook betrekking op de primaire arbeidsvoorwaarden. De uitspraak van de kantonrechter op deze punten is dus juist, net als dat een vacaturestop niet onder het aanstellingsbeleid valt (behandeling van sollicitanten, regelingen met betrekking tot aanstelling, overplaatsingsbeleid, etc. vallen daar wel onder).
Het oordeel van de kantonrechter over het wijzigen van de criteria voor variabele beloning verdient echter een kritische noot. Het gaat bij een systeem om de ‘set van factoren die tot elkaar in een bepaalde verhouding staan en die leiden tot een zeker beloningsniveau’. Het wijzigen van de criteria betekent dat de factoren ook worden gewijzigd en dus ook het hele systeem. Dit standpunt wordt bevestigd door verscheidene rechterlijke uitspraken, zoals het arrest van het hof in Den Bosch van 23 mei 2007 (JAR 2007/33).
Dit besluit heeft betrekking op een tweetal groepen managers, waardoor het ook de onderlinge rangorde van beloningen in de organisatie raakt. Ook hierdoor is het besluit instemmingsplichtig. Ergo, het oordeel van de kantonrechter is kort door de bocht en maakt de discussie omtrent het instemmingsrecht over beloningsregelingen nog weerbarstiger.
