Kantonrechter Karin Frikkee pleitte onlangs in het FD en bij EenVandaag voor ruimere testmogelijkheden op alcohol, drugs en medicijnen (ADM) voor werkgevers. Aanleiding was een incident in de Rotterdamse haven, waarbij een kraanmachinist onder invloed van ketamine aan het werk was. Volgens Frikkee nemen dergelijke gevallen toe, wat naar haar mening pleit voor uitbreiding van preventieve testmaatregelen.
Wat mag een werkgever nu?
In Nederland vallen alcohol- en drugstesten onder de reikwijdte van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Bij dergelijke testen gaat het om de verwerking van bijzondere persoonsgegevens (Artikel 9 AVG), namelijk gezondheidsgegevens.
De meest relevante rechtsgronden voor verwerking van dit soort gegevens in deze context zijn een wettelijke verplichting en uitdrukkelijke toestemming van de werknemer. Andere rechtsgronden bestaan wel, maar zijn in de praktijk minder relevant.
Toestemming werknemer
Door de duidelijke afhankelijkheidsrelatie tussen werkgever en werknemer ligt toestemming van de werknemer moeilijk. Het is tenslotte niet ondenkbaar dat de werknemer zich onder druk gezet voelt om toestemming te verlenen. Dat maakt dat deze toestemming juridisch gezien niet altijd houdbaar is.
Op dit moment bestaat er alleen een wettelijke grondslag voor het afnemen van testen in enkele specifieke sectoren, waar veiligheid een extra zwaarwegend belang vormt. Denk aan de spoorwegsector (Spoorwegwet) en de luchtvaart. Voor de meeste andere sectoren ontbreekt een expliciete wettelijke basis.
Goed gezondheidsbeleid met instemming
Wil een werkgever testen op alcohol, drugs of medicijnen, dan moet die daarvoor een goed ADM-beleid opstellen. Dat beleid heeft de instemming nodig van de or, ook wanneer er een wettelijke grondslag voor het testen bestaat. Artikel 27 lid 1 onder d van de Wet op de ondernemingsraden (Wor) bepaalt namelijk dat de or instemmingsrecht heeft bij regelingen op het gebied van de arbeidsomstandigheden, ziekteverzuim en re-integratie. Een ADM-beleid valt hier ook onder.
Dit artikel verscheen in iets andere vorm op ORnet
