Al op haar vijftiende gaf preventiemedewerker Agata Jastrzebska haar eerste arbo-advies. Niet wetende dat dit het begin zou zijn van een carrière waarin veilig en gezond werken centraal zou staan. "Mijn tante was somber door haar werkomgeving. Ze had het te druk en er was daar een slechte sfeer, er kon niet gelachen worden. Maar lachen is belangrijk. Je moet het naar je zin hebben op je werk. Ik adviseerde haar een andere baan te zoeken. Dat heeft ze helaas niet gedaan, maar het was wel mijn eerste arbo-advies."
Jastrzebska groeide op in Polen, waar ze haar liefde voor veiligheid en welzijn ontdekte. Ze studeerde Integrale Veiligheidskunde, klaar voor een carrière waarin ze het verschil kon maken. Eenmaal in Nederland bleek werk in haar vakgebied niet direct binnen handbereik. Ze leerde de Nederlandse taal en tijdens een baan als schoonmaakster in een gemeentelijk zwembad werd haar potentieel opgemerkt. Zo groeide Jastrzebska door naar haar huidige functie als (de enige) preventiemedewerker bij de gemeente Waalwijk.
Arbo zit overal in de organisatie
In haar dagelijkse werk draait voor Jastrzebska alles om het welzijn van haar collega's. "Arbo is geen eilandje, het zit verweven in alle aspecten van de organisatie", legt Jastrzebska uit. Ze heeft een breed scala aan taken. Zo houdt ze zich onder andere bezig met de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E), werkplekonderzoeken (zowel preventief als bij fysieke klachten) en de ontwikkeling van protocollen, zoals voor alcohol, drugs en medicijngebruik (ADM).
Daarnaast werkt ze samen met de teams Buitendienst en Sport, waar de fysieke belasting hoog is. Hier richt ze zich op de verbetering van werkinstructies en het juiste gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM). De afgelopen jaren heeft ze ook steeds meer aandacht voor psychosociale arbeidsbelasting (PSA). Dit omvat thema’s als mentale gezondheid en een goede werk-privébalans. Dingen die ze samen met een organisatiecoach aanpakt.
Onderdeel van PSA en een belangrijk aandachtspunt in een gemeente, is agressie en geweld. Omdat collega's dagelijks contact hebben met inwoners, komen meldingen van agressie regelmatig voor. "Samen met de veiligheidsregisseur analyseren we elke situatie", zegt Jastrzebska. "We bekijken welke stappen en maatregelen nodig zijn. Klantvriendelijkheid is belangrijk, maar grenzen stellen ook. Emotie mag altijd, agressie nooit. Per situatie bepalen we op basis van een matrix welke aanpak het beste werkt."
Klantvriendelijkheid is belangrijk, maar grenzen stellen ook ”
RI&E: kleine adviezen, groot effect
Hoewel haar werkterrein breed is, vormt de RI&E altijd de basis. "Dat is het fundament. Daar begint alles mee." Vorig jaar startte de gemeente met een nieuwe RI&E voor de hele organisatie. Daarin werden alle teams betrokken – van de buitendienst tot het stadhuis. "Dat is een intensief traject en er is altijd ruimte voor verbetering. Een RI&E is nooit echt 'af', het is een continu proces: nadenken, evalueren, verbeteren en gesprekken voeren. Dat doe je niet in een paar maanden. We ronden nu de inventarisatie af en starten later dit jaar met het uitvoeren van de maatregelen uit het plan van aanpak."
Jastrzebska benadrukt meerdere keren dat het vaak de kleine adviezen zijn die een groot verschil kunnen maken. Dat het de kleine veranderingen zijn die een grote impact kunnen hebben. "Als iemand last heeft van rugpijn, kan een simpel advies over micropauzes of meer bewegen al helpen. Vaak hoor ik 6 weken na mijn advies tijdens het evaluatiegesprek dat mijn advies echt verschil heeft gemaakt. Dat is het beste compliment dat je kunt krijgen en dat geeft mij veel voldoening. Arbo is echt mijn passie, ik heb vaak niet eens het idee dat ik aan het werk ben."
Luisteren en blijven samenwerken
Om haar collega's goed te helpen, is écht luisteren cruciaal. Volgens Jastrzebska is luisteren haar grootste kracht. "Goed luisteren, blijven samenwerken en compromissen sluiten. Dat is een les die ik zelf ook geleerd heb. Vroeger dacht ik dat ik alles zelf kon oplossen, maar zo werkt dat niet. Twee mensen weten meer dan één."
Dat is niet altijd makkelijk: Jastrzebska balanceert vaak tussen de behoeftes van de leidinggevenden en die van de collega's. "Daarin is een goede middenweg vinden belangrijk en soms ingewikkeld. Dat brengt me weer terug bij het belang van goed naar elkaar luisteren. Mijn uitgangspunt daarbij is altijd 99% vertrouwen en 1% controle."
Preventiemedewerker met een glimlach
Volgens Jastrzebska moet een preventiemedewerker vooral attent en opmerkzaam zijn. "Als preventiemedewerker zou je meer moeten zien dan andere collega's, vind ik." Daarbij zijn eerlijkheid en objectiviteit ook onmisbaar, zegt ze. "Ik krijg weleens een verzoek voor een nieuwe bureaustoel. Dan kijk ik eerst naar de werkhouding van mijn collega en geef ik oefeningen mee. Pas als dat niet helpt, bespreken we andere opties, zoals die nieuwe stoel."
Verder vindt ze zichtbaarheid en benaderbaarheid essentieel. "Ik loop veel rond en vraag collega's hoe het met ze gaat. Sommigen gaan dan snel kaarsrecht zitten en grappen: 'Oei, zit ik wel goed?' Dat is precies het bewustzijn dat ik wil creëren. Ik kan wat dat betreft ook wel streng zijn, maar dat is altijd met een goed doel. Ik doe dit werk vanuit mijn hart – en altijd met een glimlach. Een glimlach kan net zo effectief zijn als een goed advies."
