De Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) is een Europese richtlijn die bedrijven verplicht om te rapporteren over hun duurzaamheidsinspanningen op basis van specifieke criteria. Deze rapportage richt zich op 3 hoofdgebieden: Environment (milieu), Social (sociaal) en Governance (bestuur), ook wel aangeduid als ESG. De precieze rapportagevereisten staan in de European Sustainability Reporting Standards (ESRS). Ze stellen bedrijven in staat uniform te rapporteren over zaken als CO2-emissies, genderdiversiteit op leidinggevend niveau, personeelsbeleid en hoe zij hun keteneffecten beheren (klanten en leveranciers). 

Arboprofessionals kunnen een belangrijke rol spelen bij het opstellen en uitvoeren van duurzaamheidsstrategieën en -beleid binnen een bedrijf. En dus ook bij het opstellen van de duurzaamheidsrapportage volgens de complexe richtlijnen van de CSRD. In het bijzonder waar het gaat om de sociale richtlijnen met betrekking tot het eigen personeel, medewerkers in de waardeketen en klanten. De hoogste tijd dus om je te verdiepen in deze materie, want sommige organisaties zijn al verplicht om in 2025 over het jaar 2024 te rapporteren.  

Verschillende deadlines 

Er zijn verschillende deadlines voor verschillende bedrijfstypen vastgesteld. Dit om te zorgen voor een geleidelijke implementatie van het proces van rapportage. Maar ook om bedrijven de tijd te geven zich aan te passen. En ze daarnaast in staat te stellen hun bestaande duurzaamheidsmaatregelen te evalueren. 

Arbogerelateerde rapportage-onderwerpen 

In opdracht van de Europese Commissie ontwikkelde de European Financial Reporting Advisory Group (EFRAG) de eerdergenoemde ESRS (rapportagevereisten). Binnen de sociale component zijn de volgende rapportage-onderwerpen voor de CSRD gedefinieerd: 

• Werknemerswelzijn, met name met betrekking tot gezondheid en veiligheid op het werk 
• Due diligence bij de toeleveringsketen en respect voor mensenrechten 
• Diversiteit en inclusie binnen de organisatie 
• Engagement en impact op lokale gemeenschappen 
• Bescherming en verantwoordelijkheid richting consumenten 

Meer specifiek kunnen de gezondheids- en veiligheidsaspecten het volgende omvatten:  

• Incidenten en ongevallen op het werk: aantal en frequentie van ongevallen, net afgewende incidenten (bijna-ongevallen) en niet-dodelijke en dodelijke verwondingen op de werkplek. 
• Beroepsgerelateerde gezondheidsproblemen: informatie over werkgerelateerde gezondheidscomplicaties, zoals beroepsziekten of musculoskeletale aandoeningen (spieren, pezen, zenuwen en gewrichten). 
• Managementbenaderingen voor gezondheid en veiligheid: details van de systemen en processen die worden toegepast voor het beheer van gezondheids- en veiligheidsrisico's, inclusief naleving van lokale en internationale wetgeving. 
• Onderwijs en bewustwording: informatie over de aan werknemers aangeboden opleidingen, inclusief de frequentie en omvang van die opleidingssessies. 
• Initiatieven voor welzijn op de werkplek: genomen acties om de fysieke en geestelijke gezondheid en het algemeen welzijn onder de werknemers te verbeteren. 
• Betrokkenheid en communicatie van stakeholders: hoe het bedrijf communiceert met de werknemers en andere stakeholders over gezondheids- en veiligheidskwesties en de methodes voor het melden van ongevallen of klachten. 

Kernindicatoren identificeren en rapporteren 

Voor bedrijven die actief zijn in de Europese Unie (EU) is het cruciaal om kernindicatoren te identificeren en te rapporteren die betrekking hebben op zaken als gezondheid, veiligheid, training, vaardigheidsontwikkeling en de werk-privébalans. Een werkomgeving creëren waarin het welzijn van het personeel voorop staat, is een fundamentele stap naar duurzame economische weerbaarheid. Naast het delen van gegevens over het eigen personeel, zijn bedrijven ook verplicht om gegevens te rapporteren over werknemers binnen hun waardeketen, hun klanten en andere maatschappelijke belanghebbenden. 

Het fundament van inspanningen op het gebied van milieu, maatschappij en bestuur (ESG) ligt in verantwoordingsplicht en openheid. Bedrijven in de EU moeten niet alleen aantonen dat ze zich inzetten voor ethische werkpraktijken en gelijke behandeling van medewerkers, maar ook dat ze toegewijd zijn aan samenwerking met leveranciers en verkopers die dezelfde waarden hanteren, waar ook ter wereld. De doeltreffendheid van ESG-strategieën is vaak gebonden aan een vruchtbare betrokkenheid bij stakeholders. Leveranciers, handelaren en klanten moeten inzien dat er talrijke voordelen zijn verbonden aan het streven naar een verantwoord bedrijfsmodel. 

Duurzaamheidsstrategie als gamechanger 

Er is een dringende noodzaak om de gevolgen van bedrijfsactiviteiten af te stemmen met maatschappelijke en ecologische systemen, waarbij duurzaamheidsstrategieën toonaangevend zijn. Duurzaamheid integreren in de strategische fundering van een bedrijf vereist een omvangrijk en continu transformatieproces. 

Deze transformatie is allesomvattend omdat het organisaties op alle bedrijfsniveaus stimuleert om rekening te houden met aspecten gerelateerd aan milieu, sociale omstandigheden en bestuur. Bovendien dienen bedrijven deze ESG-onderwerpen in overweging te nemen bij strategische planning, operationele processen, bedrijfsmodellen en productontwerpen. 

Duurzaamheidstransformatie in 4 stappen 

Een duurzaamheidstransformatie is een langdurig en complex proces. Dat bestaat uit 4 fasen: het beoordelen van de huidige staat, doelen vaststellen en corrigerende maatregelen treffen, maatregelen implementeren en voortdurend beoordelen of de strategie juist wordt uitgevoerd én of de strategie zelf nog juist is. 

1. Beoordeling van de huidige staat   

Start met een uitgebreide en eerlijke evaluatie van de bestaande duurzaamheidssituatie en praktijken in het bedrijf. Binnen deze context speelt een materialiteitsanalyse een centrale rol. Deze analyse helpt bij het identificeren en prioriteren van duurzaamheidskwesties die 'materieel zijn' voor zowel het bedrijf als diens stakeholders. 

Het concept van 'materieel zijn' helpt bedrijven te bepalen welke informatie zij moeten rapporteren onder de CSRD. Dit kunnen issues zijn met een milieu-impact, zoals broeikasgasemissies of watergebruik, sociale kwesties, zoals gezondheid en welzijn van medewerkers, of bestuursgerelateerde zaken, zoals bestuursstructuur en beloningsbeleid. 

Het einddoel van deze beoordeling is om de meest relevante onderwerpen boven tafel te krijgen die het bedrijf moet aanpakken om zowel de duurzaamheidsprestaties te verbeteren als aan regelgeving en de verwachtingen van stakeholders  te voldoen. Overigens kan de materialiteitanalyse ook leiden tot gegronde redenen voor het weglaten van bepaalde onderdelen van de CSRD die niet materieel zijn voor de organisatie. 

De rol van de arboprofessional 

Binnen dit proces is de rol van arboprofessionals cruciaal. Veel van de relevante kwesties op de werkvloer hebben betrekking op de gezondheid en veiligheid van werknemers. Dit zijn onderwerpen die direct onder de verantwoordelijkheid van de arboprofessional vallen. Niet alleen kunnen zij assisteren bij het identificeren van deze onderwerpen, zij kunnen ook goed evalueren. Een evaluatie maken van de huidige prestaties van een bedrijf op de genoemde gebieden is het startpunt. Gevolgd door strategieën ontwikkelen om eventuele problemen aan te pakken. 

Veiligheid op het werk, werkdruk, stressbeheersing, respect op de werkplek, diversiteit en inclusie zijn allemaal voorbeelden van gebieden waarop je als arboprofessional kan bijdragen aan de materialiteitsanalyse. Implementatie van nieuwe veiligheidsprogramma's, stimulatie van gezondere werkstijlen of het opzetten van anti-pestbeleid kunnen allemaal deel uitmaken van de voorgestelde strategieën. De resultaten en inzichten kun je vastleggen in een materialiteitsmatrix.  

2. Doelstellingen en corrigerende maatregelen 

Met de uitkomsten van de beoordeling kan een organisatie doelstellingen vaststellen en corrigerende maatregelen implementeren die rekening houden met stakeholderbelangen en wettelijke vereisten. Blijkt bijvoorbeeld uit de beoordeling dat het energieverbruik van het bedrijf veel te hoog is? Stel dan duidelijke doelen voor vermindering en implementeer energiebesparende maatregelen.  

3. Implementatie 

Zet de benodigde acties in gang. Een onderdeel hiervan is het opstellen en vastleggen van verantwoordelijkheden, budgetten en resources in een haalbaar actieplan. 

4. Voortdurende beoordelingen   

Na de uitvoering is het van belang om voortdurend te controleren of de vastgestelde doelstellingen zijn gehaald met de toegepaste maatregelen. En ook om te evalueren of er verdere aanpassingen of volledig andere maatregelen nodig zijn. Alle bovenstaande stappen maken deel uit van het PDCA-raamwerk (Plan, Do, Check, Act) dat vaak wordt gebruikt in managementsystemen volgens ISO 45001, ISO 14001 en ISO 50001. Het is aan te raden om deze continue verbetercycli toe te passen bij het ESG-beheer, omdat de monitoringfase een statusanalyse biedt en daarmee het begin van de volgende cyclus aangeeft.

Er zijn dus veel raakvlakken tussen het gezondheids- en veiligheidsdomein en het sociale element in de CSRD-rapportage. Als arboprofessional kun je een belangrijke bijdrage leveren aan de verduurzaming van het bedrijf en het hierover rapporteren in overeenstemming met de CSRD. Bovendien kun je ervoor zorgen dat de rapportage voldoet aan de specifieke gezondheids- en veiligheidseisen binnen de organisatie.

Kijk voor meer praktische informatie op de CSRD-content pagina van Quentic, powered by AMCS.